Ośrodek Prawa i Wolności Religii w Katedrze Prawa Rzymskiego UJ jest pionierskim ośrodkiem w Europie, który łączy badania naukowe i praktykę prawną w celu ochrony wolności wszystkich religii. Ośrodek rozwija w tym celu wyjątkową partnerską współpracę z Religious Freedom Clinic w Harvard Law School, skupiając się na badaniach porównawczych. Współpraca obu ośrodków przynosi pierwsze efekty w postaci wpływu na zwiększenie ochrony wolności religii w Europie. Sukces naszej współpracy docenił ostatnio Wydział Prawa i Administracji UJ: współpraca obu ośrodków została uznana za przykład wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki, kluczowy przy ministerialnej ewaluacji uniwersytetów.
Wspólna działalność obu ośrodków wywarła decydujący wpływ na wyrok Sądu Apelacyjnego w Oslo wzmacniający ochronę wolności religii w Norwegii. W dniu 14.01.2025 nasze wspólne stanowisko zostało skierowane bezpośrednio do Sądu Apelacyjnego w Oslo w sprawie 24-081251ASD-BORG/02, Jehovas vitner v. Staten v/Barne- og familiedepartementet oraz opublikowane na stronach Ośrodka i Kliniki, jako list wspierający apelację w tej sprawie.
W dniu 14.03.2025 Sąd Apelacyjny w Oslo wydał wyrok w tej sprawie, w którym jednomyślnie przychylił się do stanowiska apelujących oraz stwierdził, że opinia Ośrodka i Kliniki, stanowi podstawę wyroku w tej sprawie. Wyrok ten ma znaczenie wykraczające poza przedmiotową sprawę, zwiększając ochronę wszystkich religii w Norwegii. Decyzja o wyrejestrowaniu Świadków Jehowy bez możliwości ponownej rejestracji, po warunkiem zmiany wewnętrznych zasad ich związku wyznaniowego, miałaby szersze konsekwencje dla innych wspólnot religijnych i mogłaby zachęcać do dalszych ingerencji w podstawowe wierzenia lub praktyki innych religii. Ogromne znaczenie dla wyroku miało to, że sprawą zainteresowały się zagraniczne środowiska akademickie UJ i Harvard.
Decyzja Sądu Apelacyjnego wywarła także wpływ na inne kraje europejskie, np. pośrednio przyczyniła się do odstąpienia od zmiany statusu prawnego Świadków Jehowy w Czechach.
Norweska sprawa będzie teraz rozstrzygana przez Sąd Najwyższy Norwegii. W dniu 26 stycznia 2026 r. Ośrodek Prawa i Wolności Religii UJ oraz Klinika Wolności Religijnej przy Harvard Law School wysłały pierwszą wspólną opinię amicus curiae (przyjaciela sądu) do Sądu Najwyższego Norwegii, która została przyjęta, co już należy uznać za kolejny sukces.
Natomiast w dniu 12 lutego 2026 r. oba partnerskie ośrodki złożyły wniosek o dopuszczenie do udziału jako strona trzecia oraz przedstawienia pisemnych uwag w sprawie przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka: Pontificia, Real y Venerable Esclavitud del Santísimo Cristo de la Laguna oraz Diecezja San Cristóbal de la Laguna przeciwko Hiszpanii (skarga nr 7421/25). Jest to nasze pierwsze bezpośrednie zgłoszenie do udziału w sprawie przed Trybunałem w Strasburgu.
Gratulujemy i serdecznie zapraszamy do współpracy z Ośrodkiem!
