W dniach 1-2 czerwca 2026 r. w Auli Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa „State Regulation and Religious Freedom”, poświęcona jednemu z najważniejszych współczesnych zagadnień z zakresu praw człowieka – relacji między regulacją państwową a wolnością religii.
Konferencja została zorganizowana przez Ośrodek Prawa i Wolności Religii działający w Katedrze Prawa Rzymskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego, Religious Freedom Clinic at Harvard Law School oraz International Center for Law and Religion Studies at Brigham Young University. Wydarzenie zgromadziło 24 prelegentów z 12 państw, ponad 20 zaproszonych gości z 7 krajów oraz przedstawicieli środowisk akademickich, prawniczych i organizacji społecznych. Łącznie około 130 uczestników spotkało się w Krakowie, aby podjąć dyskusję nad współczesnym stanem wolności religii oraz różnorodnymi modelami relacji między państwem a wspólnotami religijnymi.
Wśród prelegentów znaleźli się m.in. byli sędziowie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, profesorowie prawa z Harvard Law School, Notre Dame Law School, University of Michigan Law School, Villanova University, Université catholique de Louvain, University of Fribourg oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Program konferencji obejmował sześć paneli poświęconych najważniejszym współczesnym wyzwaniom związanym z ochroną wolności religii. Dyskusje dotyczyły m.in. uznawania wspólnot religijnych przez państwo, regulacji edukacji religijnej, migracji i wolności religii, działalności religijnych organizacji świadczących usługi społeczne, a także aktualnego orzecznictwa dotyczącego wolności religii oraz praktycznych aspektów prowadzenia sporów przed sądami najwyższymi.
Po krótkim omówieniu tematyki i kontekstu konferencji oraz przedstawieniu organizatorów i sponsorów przez dra hab. Grzegorza Blicharza konferencję oficjalnie otworzyli prof. Paweł Laidler, Prorektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, oraz prof. Marta Soniewicka, Prodziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W pierwszym panelu udział wzięli wybitni przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości: Lord Justice James Dingemans – Senior President of Tribunals at the Royal Courts of Justice of England and Wales – oraz trzej byli sędziowie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka: Vincent de Gaetano– Komisarza ds. Edukacji w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich na Malcie, prof. Paulo Pinto de Albuquerque i prof. Krzysztof Wojtyczek.
W drugiej sesji panelowej, której moderatorem była prof. Elizabeth A. Clark, poruszono temat uznania grup wyznaniowych przez państwo (State Recognition of Religious Groups); prelegentami byli prof. Joshua C. McDaniel, prof. René Pahud de Mortanges, prof. Lael Weinberger oraz prof. Louis-Léon Christians.
Drugi dzień rozpoczął się przemówieniem inauguracyjnym wygłoszonym przez ks. prof. Franciszka Longchampsa de Bériera.
W pierwszym panelu drugiego dnia konferencji, który dotyczył państwowej regulacji edukacji religijnej (State Regulations on Religious Education), którego moderatorem był Vincent de Gaetano, udział wzięli: prof. Nicole Stelle Garnett, prof. Effie Fokas, prof. Javier Martínez-Torrón oraz prof. Michael Moreland.
Prof. Michał Kowalski, Prodziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, poprowadził drugą dyskusję panelową na temat migracji i wolności religii (Migration and Religious Freedom), w której udział wzięli dyrektor Jennifer Allmon, prof. Dmytro Vovk i mecenas Frank Judo.
W trzecim panelu dotyczącym państwa opiekuńczego oraz religijnych organizacji świadczących usługi socjalne (The Welfare State and Religious Social Service Providers) udział wzięli prof. Richard W. Garnett, dr hab. Grzegorz Blicharz i prof. Renata Uitz, a moderatorem był Lord Justice James Dingemans.
Konferencja zakończyła się dyskusją panelową (fireside chat) na temat procesów o wolność religii przed sądami i trybunałami (Litigating Religious Freedom Cases in High Courts), w której udział wzięli prof. Eric C. Rassbach i prof. Christopher McCrudden, a moderatorem był prof. Michael Moreland.
Konferencji towarzyszył również program kulturalny, dzięki któremu zagraniczni goście mogli bliżej poznać historię i dziedzictwo Małopolski. Uczestnicy odwiedzili Kopalnię Soli „Wieliczka”, Ojcowski Park Narodowy wraz z Zamkiem w Pieskowej Skale oraz rodzinne miasto św. Jana Pawła II – Wadowice.
Konferencja ta stanowi kolejny przykład współpracy między Ośrodekim Prawa i Wolności Religii w Katedrze Prawa Rzymskiego UJ a Religious Freedom Clinic at Harvard Law School – z udziałem kierownictwa Ośrodka: dra hab. Grzegorza Blicharza i ks. prof. Franciszka Longchampsa de Bériera, a także profesorów stowarzyszonych Ośrodka– Erica C. Rassbacha i Joshuę C. McDaniela, który kieruje również Religious Freedom Clinic at Harvard Law School.
Konferencja ta była również pierwszą okazją do współpracy Ośrodka z prof. Elizabeth A. Clark oraz International Center for Law and Religion Studies at Brigham Young University, której należy się szczególna wdzięczność za wyjątkowe wsparcie i hojność przy przygotowywaniu tej konferencji.
Honorowy patronat nad konferencją objęła Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie.
Po raz pierwszy sponsorami wydarzenia Ośrodka były kancelarie Sołtysiński Kawecki & Szlęzak oraz Rymarz Zdort Maruta, a organizację konferencji wsparł także grant Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego przyznany w ramach programu Strategic Programme Excellence Initiative.
Chcielibyśmy złożyć szczególne podziękowania zespołowi organizacyjnemu, a zwłaszcza stażystom Ośrodka, których często niewidoczna praca, miała kluczowe znaczenie dla powodzenia całego wydarzenia.
Dziękujemy wszystkim prelegentom, uczestnikom oraz partnerom za udział w konferencji, za wszystkie dyskusje, które liczymy, że przerodzą się także w publikację naukową.
Zapraszamy do śledzenia kolejnych inicjatyw Ośrodka Prawa i Wolności Religii.
